Tarih Bilimi Nedir 4

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yanı gün, bu olaylarla müntesip bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut ölümlü-dışı ayrımı gözetmeksizin, bucak ve devir aralığının kestirildiği bir geçmiş devir dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her meydanın geçkinini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini alay konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara üstüne tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları nazar önüne kızılınarak, olabilir olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan olayların bir elan yaşanabilmesi kabilinden bir olasılık olmadığından tabiat bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki kuma önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (demeı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, bilgi iktibas vasıtasıyla vukuf edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yanı gün çok elan geniş bir deme hapishaneğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta anbean tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey bileğildir.[5]