Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 6

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen halk şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, kontak eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakadar ve Türk’e özgü valörında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve sınırlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makalelan ve giderek anonimleabat bir nazım biçimidir. Yırler asıl dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki dörtlüklere (üçlük yahut ikilik bile kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise halk dilinde “putrel” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra yine edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Yırnün sınırlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir halk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en açık özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Doğrusu hece nüshası bakımından bir sınırlama imkânsız.

Yırlerin koca çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Yırler bu şekilde halkın malı olurlar ve halkın her kesimine seslenme fail sanat erilar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir müzik türüdür. Yırler çoğu su, bir huy vakaı evet da bir kahramanlık hakkındasında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, belde adlarının, hatta mevzuların birlikte değişmiş olduğu görüldüğü derunin, nerede doğduklarını saptamak çelimleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü yırler olarak dü alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı derunine düzlük uzun havalardır. Usullü olan yırler grubunda ise çoğunlukla piyes havaları belde aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da şikeste cazibe adı verilmektedir.

Türklerde alışverişlenen konulara için bile sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Mevzularına için yırler:

Ninniler
Çocuk yırleri
Natür yırleri
Aşk yırleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti yırleri
Seremoni yırleri
İş yırleri
Karşıtlıklı yırleri
Ölüm yırleri (Ağıt)
Oyun yırleri
Zevk ve efsanevi yırleri
Efe ve derebeyi yırleri
Cinayetler ve dağklı olaylarla alakalı yırleri
Güldürücü yırleri