Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 5

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen folk şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, taalluk eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakalı ve Türk’e özgü valörında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makaslamaklan ve giderek anonimleabat bir nazım biçimidir. Türküler asıl kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki kuartetklere (üçlük yahut ikilik bile kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise folk dilinde “rabıt” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yeniden edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Türkünün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir folk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en bariz özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Kısaca hece adetsı bakımından bir sınırlama imkânsız.

Türkülerin kebir çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde folkın emtiaı olurlar ve folkın her kesimine hitap eden sanatçılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir müzik türüdür. Türküler çoğu el, bir huy hikâyeı evet da bir kahramanlık içinsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, yan adlarının, ayrıca mevzuların bile değiştiği görüldüğü kucakin, nerede doğduklarını saptamak mecalleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü koşukler olarak dü kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı kucakine alan uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise ekseriyetle kumar havaları yan alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırıntı ortam adı verilmektedir.

Türklerde mesleklenen konulara göre bile sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Konularına göre koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Huy koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve askerlik koşukleri
Resim koşukleri
İş koşukleri
Alınlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Kaşkariko koşukleri
Karakter ve efsanevi koşukleri
Efe ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve keskinklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri